Ingewikkeld zakhorloge Calibre 89 onder de hamer

Verzamelaars liggen nu al in katzwijm. Morgen gaat de Calibre 89, een uiterst ingewikkeld zakhorloge, onder de hamer. Voor mogelijk een recordprijs van tientallen miljoenen.

HANS VAN ZON – DEN HAAG Met de aankoop van de Calibra 89 slaat de absolute horlogefreak een dubbelslag. Hij bezit het opwindendste klokje ter wereld, van het allerberoemdste horlogemerk, Patek Philippe. ,,Dit is de heilige graal in de wereld van de horloges. De mooiste ooit vervaardigd’’, zegt klokken – en horloge-expert Antoon Gaemers. ,,De Calibra 89 is het paradepaardje van de Rolls-Royce onder de horloges.’’

Met de Calibra vierde het Zwitserse horlogehuis zijn 150 ste verjaardag, in 1989. Patek Philippe wilde laten zien waartoe het in staat was. Het resultaat was het ingewikkeldste mechanische instrument dat door mensenhanden is gemaakt. Het heeft liefst 33 functies waaronder een unieke kalender voor Pasen. Een ongelooflijk staaltje van vakmanschap omdat de datum van het Paasfeest elk jaar anders is.

,,Het is smullen. Deze horloge heeft ook een eeuwig durende kalender, dubbel slagwerk, planetarium, maanstand, een dubbele chronograaf. En meer. Het kan niet op’’, zegt de registertaxateur en eigenaar van een familiebedrijf dat sinds 1877 naam maakt met de verkoop en restauratie van uurwerken.

Volgens Gaemers, die enkele bijzondere Pateks in zijn privé-bezit heeft, is het een lust om zo’n mooi uurwerk te bezitten. ,,Ik zou nu graag mee willen bieden maar deze Calibra kan ik me niet veroorloven’’, zegt de liefhebber met een schaterlach. Mogelijk wordt de Calibra 89 morgen het duurste zakhorloge ter wereld. Dat record is is nu voorbehouden aan de ‘Henry Graves’, eveneens van Patek Philippe. Dit zakhorloge, met 24 functies, werd vernoemd naar de Amerikaanse miljardair voor wie het in 1933 werd gemaakt. In 2014 bracht het uurwerk 23,237 miljoen Zwitserse frank op.

Van de Calibra 89 bestaan er slechts vier exemplaren. De geelgoude gaat nu ter veiling. De andere drie zijn respectievelijk van platina, wit goud en roze goud. Alle vier zouden ze in het bezit zijn gekomen van prins Jefri, de spilzieke broer van de sultan van Brunei. Toen zijn investeringsfonds in de jaren ’90 in elkaar stortte, viel het setje uiteen. De namen van de (ver)kopers bleven geheim. Ook toen de Calibra’s van witgoud, in 2004 (zes miljoen euro), en van geelgoud, in 2009 (4,6 miljoen) onder de hamer gingen

De Calibra 89 is gemaakt door meesterhorlogier Paul Buclin. Omdat hij er negen jaar aan heeft gewerkt, kreeg hij de bijnaam ‘de langzaamste horlogemaker ter wereld’. ,,Het was een ware ontdekkingstocht’’, aldus Buclin. ,,Een van de allergrootste technische uitdagingen was de plaatsing van de centrale as in dit ongelooflijk complexe horloge. En wat te denken van de afstemming van al die afzonderlijke onderdelen.’’ Alles moest tot op de millimeter en op de nanoseconde met elkaar in verbinding staan. Na de tekentafel en computergestuurde ontwerpprogramma’s moest iedere keer weer alles uit elkaar worden gehaald om te ‘finetunen’. ,,Dankzij de Calibra 89 beschikken we bij Patek Philippe over nieuwe ideeën en middelen waardoor we nog betere horloges kunnen maken’’, zegt Buclin die de hulp van zijn voorganger Max Berney roemt. ,,Er werden toen geen grenzen gesteld. In tijd en in ontwikkelingskosten. Een van onze leuzen is ‘Quand on aime, on ne compte pas’, als je iets liefhebt ga je niet rekenen.’’ Ook het geloof in eigen kunnen speelde een hoofdrol. In het begin, toen de eerste van de duizenden ontwerpschetsen op tafel lagen, was er nog grote twijfel of dit ingewikkelde horloge wel ooit zou kunnen worden gemaakt.

Antoon Gaemers is dolblij dat het Buclin uiteindelijk is gelukt. Dit paradepaardje wil iedereen wel hebben. Ik zou al tevreden zijn als ik het horloge een dag zou mogen koesteren’’, aldus de expert. Maar na de verkoop zal het horloge opnieuw in de anonimiteit verdwijnen, net als de andere drie Calibra’s 89. Tot de volgende veiling zich aandient en de heilige graal onder de horloges weer even vol in de schijnwerpers staat.

1. Een zwaargewicht: de Calibra 89 is van 18 karaats geel goud, weegt liefst 1,1 kilo, is 4,107 centimeter dik en heeft een diameter van 8,82 centimeter;
2. Een technisch wonder: de horloge bestaat uit 1728 met de hand gemaakte onderdelen: 24 wijzers, 2 wijzerplaten, 8 schijven, 61 bruggen, 129 robijnen, 184 tandwielen, 332 schroeven, 415pennen en 429 mechanische onderdelen;
3. Een beproeving: Negen ingenieurs en horlogemakers hebben er in totaal negen jaar aan gewerkt. Eerst vijf jaar onderzoek, daarna vier jaar fabricage, met hulp van computers;
4. Een alleskunner: het superhorloge heeft 33 functies die worden aangegeven met 24 wijzers, acht indicatoren en twee wijzerplaten. En horloge heeft daarna het aantal functies nog overtroffen: de Vacheron Constatin Ref. 57260, met 57.
5. Een unicum: behalve een Gregoriaanse kalender, een sterrenkaart geeft de Calibra 89 ook de datum van het eerstvolgende Paasfeest. Die verschijnt op de laatste dag van jaar, middernacht op het horloge.

Kader: Andere zeldzame, peperdure speeltjes voor verzamelaars:
– Postzegel: het meest gewilde exemplaar is de ‘one-cent- magenta’. Zij werd in de 19 de eeuw uitgegeven door Brits-Guyana;
– Auto: Liefhebbers van snelle, dure bolides vallen in katzwijm bij een Ferrari 355 S Scaglietti Spider. In het rood, natuurlijk;
– Diamant: de duurste diamant is de Pink Star (59,6 karaat). Zij is eigendom van de grootste juwelier ter wereld, Chow Tai-Fook in Hongkong;
– Schilderij: het werk ‘Interchange’ van Willem de Kooning bracht op een veiling het recordbedrag op van 303 miljoen, inAmerikaanse d

Samenwerking met Antoon Gaemers

Antoon Gaemers (1949) is een authoriteit op het gebied van uurwerken, in het bijzonder van mechanische en historische uurwerken. Tot ver buiten de hofstad en